دیروز با آقای اصغر اصغری ملاقات کردم؛ مردی خوشصحبت، اهل کتاب و صاحب نگاهی که ظاهراً از دیوارهای سیاست بینالملل نیز عبور میکند. همان اصغر اصغری که تشابه اسمی عجیبی با اصغر قصاب دارد و اتفاقاً در همان محله زندگی میکند. البته میان این دو تفاوتی اساسی وجود دارد: اصغر قصاب با گوشت و استخوان سروکار داشت، اما اصغر اصغری با سرنوشت ملتها؛ اولی لااقل برای کارش ترازو داشت، دومی ظاهراً به آن هم احتیاجی نداشت.
در گوشهای از کافه نشستیم. بخار چای از میان دو فنجان بالا میرفت و صدای برخورد قاشقها با نعلبکی، در همهمه آرام کافه گم میشد. قرار بود گپی دوستانه بزنیم، اما هنوز نخستین جرعه چای را ننوشیده بودم که اصغر، با حالتی شبیه مأموران اطلاعاتی در فیلمهای جاسوسی، به اطراف نگاهی انداخت، کمی به سویم خم شد و آهسته گفت:
«دکتر، میخواهم چیزی بگویم که تمام تصوراتت درباره سیاست جهان به هم بریزد.»
فنجان را زمین گذاشتم.
«بفرمایید، اصغرآقا!»
گفت: «من خبر موثق دارم که دونالد ترامپ، مأمور جمهوری اسلامی است!»
چای در گلویم پرید. لحظهای تصور کردم اشتباه شنیدهام.
«ببخشید، کدام ترامپ؟»
با نگاهی آمیخته به تأسف گفت: «مگر چند تا ترامپ داریم؟ همان رئیسجمهور آمریکا!»
پرسیدم: «یعنی جمهوری اسلامی در کاخ سفید نفوذی دارد؟»
لبخندی زد که گویی از سادهلوحی من به ستوه آمده است.
«نفوذی؟ دکتر جان، خود ترامپ نفوذی است!»
در ذهنم ساختمانی در خیابان پاستور نقش بست که بر سردرش نوشته بودند: «اداره کل امور کاخ سفید، شعبه تهران». تصور کردم ترامپ هر صبح پیش از امضای فرمانهای ریاستجمهوری، منتظر میماند تا رمز عملیات از تهران برسد. اما اصغر تازه گرم شده بود. قاشق کوچکش را برداشت و روی میز، میان فنجانها و ظرف قند، نقشه جهان را ترسیم کرد.
«ببین دکتر! ترامپ مأموریت دارد اروپا را از نظر اقتصادی نابود کند، ناتو را متلاشی سازد و آمریکا را به روسیه و چین نزدیک کند. اینها تصادفی نیست!»
هنوز فرصت نکرده بودم درباره رابطه این ماجرا با جمهوری اسلامی بپرسم که انگشتش را روی میز کوبید و ادامه داد: «تازه اروپا که هیچ! عربستان، قطر و بقیه کشورهای عربی را ببین. ترامپ با فروش تسلیحات آمریکایی، تمام پولهایشان را بیرون کشیده. میلیاردها دلار دادهاند و در عوض حتی یک چتر امنیتی درستوحسابی هم نگرفتهاند. عملاً ورشکستشان کرده!»
با حیرت نگاهش کردم. عربستان و قطر در فاصله دو جرعه چای ورشکسته شده بودند، اروپا در آستانه فروپاشی قرار داشت و روسیه و چین هم ظاهراً منتظر دستور بعدی تهران بودند.
گفتم: «اصغرآقا، خریدهای سنگین تسلیحاتی یک بحث است، اما ورشکستگی این کشورها را از کجا آوردهاید؟»
با بیحوصلگی دست تکان داد.
«دکتر! شما هنوز گرفتار آمار رسمی هستی. استراتژیست باید پشت آمار را ببیند!»
فهمیدم در مکتب اصغر اصغری، اگر آمار چیزی را تأیید کند، سند است و اگر تأیید نکند، سند پنهانکاری است.
پرسیدم: «این اطلاعات محرمانه را از کجا آوردهاید؟»
گفت: «منابع کاملاً موثق.»
«چه منابعی؟»
«نمیتوانم بگویم.»
«چرا؟»
«چون محرمانه است!»
«پس شما چطور مطلع شدید؟»
صاف نشست، سینه را جلو داد و گفت: «برای اینکه من استراتژیست هستم!»
در آن لحظه دریافتم تفاوت آدم معمولی با استراتژیست در این است که آدم معمولی برای اثبات ادعایش سند ارائه میکند، اما استراتژیست خودش سند است!
برای آزمودن نظریهاش پرسیدم: «اگر ترامپ فردا علیه جمهوری اسلامی اقدام نظامی کند، چه؟»
بیدرنگ گفت: «برای رد گم کردن است.»
«اگر توافق کند؟»
«مأموریتش را انجام داده.»
«اگر توافق نکند؟»
«برای اینکه کسی شک نکند.»
«اگر تمام این حرفها اشتباه از آب درآمد؟»
لحظهای نگاهم کرد، لبخند زد و گفت: «آنوقت معلوم میشود نقشه چقدر پیچیده بوده!»
احساس کردم با کشفی بزرگتر از کشف ترامپ روبهرو شدهام: نظریهای که هیچ حادثهای در جهان قادر به رد کردن آن نیست. در این دستگاه فکری، حتی شکست پیشبینی نیز موفقیت تحلیل به شمار میرود.
قهوه سفارش دادیم. اصغر همچنان با حرارت سخن میگفت. فنجانها را جابهجا میکرد، قاشق را میان تهران و واشنگتن حرکت میداد و با چند حبه قند، روسیه، چین، اروپا و کشورهای خلیج فارس را به هم پیوند میزد. در کمتر از یک ساعت، اقتصاد اروپا فروپاشید، خزانه کشورهای عربی خالی شد، ناتو از هم گسست و دونالد ترامپ رسماً به استخدام دستگاههای امنیتی جمهوری اسلامی درآمد؛ آن هم در گوشه کافهای که پیشخدمتش هنوز نمیدانست پول قهوهها را کدامیک از ما خواهد پرداخت.
برای شوخی گفتم: «اصغرآقا، با این اطلاعات خطرناک، نگران نیستید خودتان تحت نظر باشید؟»
ناگهان ساکت شد. قاشق را آرام روی نعلبکی گذاشت، به مردی که پشت میز کناری روزنامه میخواند خیره شد و زیر لب گفت: «اتفاقاً مدتی است به بعضی رفتوآمدها مشکوک شدهام.»
از پرسشم پشیمان شدم. ترسیدم اگر چند دقیقه دیگر بنشینیم، معلوم شود مرد روزنامهخوان مأمور موساد است، پیشخدمت برای سیا کار میکند و من هم بیآنکه بدانم رابط محرمانه کرملین هستم.
هنگام خداحافظی، اصغر دستم را محکم فشرد و با اطمینانی که حتی در چهره فاتحان جنگهای جهانی کمتر دیده میشود، گفت: «دکتر، زمان ثابت خواهد کرد که حق با من است.»
در راه بازگشت، مدام به حرفهایش فکر میکردم. نه به این دلیل که مرا قانع کرده بود؛ بلکه به این دلیل که نمیفهمیدم چگونه انسانی باهوش، اهل مطالعه و ظاهراً آشنا با سیاست میتواند مرز میان تحلیل، حدس و خیال را چنین بیدردسر از میان بردارد. ناگهان به یاد اصغر قصاب افتادم و لبخندی بر لبم نشست.
اصغر قصاب برای فروش یک کیلو گوشت، ناچار بود چیزی روی ترازو بگذارد؛ اما اصغر اصغری تمام سیاست جهان را بدون یک گرم سند وزن میکرد و تحویل مشتری میداد.
بااینحال، باید اعتراف کنم که یک ساعت همنشینی با او از بسیاری از فیلمهای جاسوسی هیجانانگیزتر بود. تنها تفاوتش این بود که در فیلمهای جاسوسی، معمولاً در پایان معلوم میشود مأمور مخفی چه کسی بوده؛ اما در داستان اصغر اصغری، همه مأمور بودند، جز خود اصغر!
حالا تصمیم گرفتهام بار دیگر او را به قهوه دعوت کنم. این بار فقط یک سؤال دارم: آیا ممکن است اصغر قصاب هم مأمور مخفی بوده باشد؟ با شناختی که از قدرت تحلیل اصغر اصغری پیدا کردهام، بعید نیست پس از اندکی تأمل، پرده از راز تازهای بردارد و ثابت کند که اصغر قصاب سالها رئیس شاخه خاورمیانه سازمان سیا بوده است.
تازه آنوقت معلوم میشود چرا گوشت همیشه گران بود؛ تمام سودش خرج عملیات مخفی میشد!
مهدی روسفید-برلن
13.11.2026