کریسمس در آلمان ۲۰۲۶: تعطیلی‌ها، ساعت مغازه‌ها و رسم‌ها

کریسمس در آلمان کدام روزهاست، چند روز تعطیل است و مغازه‌ها کی می‌بندند؟ همراه با رسم‌هایی که هر تازه‌واردی در ماه دسامبر می‌بیند، از چهار شمع ادونت تا هدیه‌های شب کریسمس.

کریسمس در آلمان: درخت کریسمس تزئین‌شده با چراغ و هدیه‌هایی زیر آن در اتاق نشیمن، شب ۲۴ دسامبر، پشت پنجره خیابانی برفی

کریسمس در آلمان، که آلمانی‌ها به آن «وایناختن» (Weihnachten) می‌گویند، جشن مسیحیان برای تولد عیسی مسیح است. کریسمس در این کشور پر از رسم و آیین است، و بسیاری از این رسم‌ها در خانه و کنار خانواده انجام می‌شود. کسی که اولین زمستانش را در آلمان می‌گذراند، خیلی از این رسم‌ها را از آخر نوامبر به بعد می‌بیند.

در سال ۲۰۲۶ شب اصلی کریسمس، شب ۲۴ دسامبر، پنجشنبه است. آلمانی‌ها به این شب «هایلیگ‌آبند» (Heiligabend)، یعنی شب مقدس، می‌گویند. خودِ ۲۴ دسامبر تعطیل رسمی نیست، ولی دست‌کم در بعضی ایالت‌ها مغازه‌ها آن روز ساعت ۱۴ می‌بندند. ایالت‌ها (Bundesländer) شانزده بخش آلمان‌اند که هرکدام قانون‌های خودشان را هم دارند. روزهای ۲۵ و ۲۶ دسامبر، که امسال جمعه و شنبه‌اند، در همهٔ آلمان تعطیل رسمی‌اند. چون ۲۷ دسامبر هم یکشنبه است، سه روز پشت سر هم تعطیلی عمومی است: دو روز کریسمس و یکشنبه. البته در جاهایی مثل بیمارستان‌ها، امداد و حمل‌ونقل این روزها هم کار ادامه دارد.

کریسمس در آلمان چه روزی است؟

۲۵ دسامبر خودِ روز کریسمس است، ولی جشن کریسمس در آلمان از شب قبل شروع می‌شود. بسیاری از خانواده‌ها هدیه‌ها را شب ۲۴ دسامبر باز می‌کنند، کنار درخت کریسمس، یعنی درخت کاج یا صنوبری که با چراغ و زینت تزئین شده است. روزهای ۲۵ و ۲۶ دسامبر را «روز اول و دوم کریسمس» (1. und 2. Weihnachtstag) می‌نامند و این دو روز در هر ۱۶ ایالت آلمان تعطیل رسمی‌اند. «تعطیل رسمی» یا «فایرتاگ» (Feiertag) روزی است که قانون آن را تعطیل اعلام کرده و در آن، جز چند استثنا، کسی سر کار نمی‌رود.

تعطیلات کریسمس در آلمان چند روز است؟

به‌طور رسمی دو روز است: ۲۵ و ۲۶ دسامبر. روز ۲۴ دسامبر و روز ۳۱ دسامبر، یعنی شب سال نو که آلمانی‌ها به آن «زیلوستر» (Silvester) می‌گویند، روز کاری عادی‌اند. کسی که بخواهد این دو روز سر کار نرود، در اصل باید مرخصی بگیرد. ولی قرارداد کار یا توافق‌های داخل شرکت‌ها اغلب در این مورد به نفع کارمندان است.

روز اول ژانویه، روز سال نو (Neujahr)، دوباره در همهٔ آلمان تعطیل رسمی است. روز ۶ ژانویه «روز سه پادشاه» (Heilige Drei Könige) است، روزی که مسیحیان دیدار سه مغ با عیسی نوزاد را به یاد می‌آورند. مغ‌ها، طبق انجیل، دانایانی از مشرق بودند که با دنبال کردن یک ستاره به دیدار عیسی آمدند. این روز فقط در سه ایالت بایرن (Bayern)، بادن‌وورتمبرگ (Baden-Württemberg) و زاکسن‌آنهالت (Sachsen-Anhalt) تعطیل رسمی است.

مدرسه‌ها جدا از این‌ها «وایناختس‌فرین» (Weihnachtsferien)، یعنی تعطیلات کریسمس مدرسه، دارند. تاریخ این تعطیلات را هر ایالت خودش تعیین می‌کند، پس بهتر است آن را از مدرسه پرسید یا در سایت آموزش و پرورش همان ایالت نگاه کرد.

مغازه‌ها شب کریسمس کی می‌بندند؟

ساعت کار مغازه‌ها را در آلمان هر ایالت با قانون خودش تعیین می‌کند، پس قاعده‌ها ممکن است از ایالتی به ایالت دیگر فرق کنند. در بایرن و نوردراین‌وستفالن (Nordrhein-Westfalen)، دو ایالت در جنوب و غرب آلمان، برای نمونه، قانون می‌گوید مغازه‌ها روز ۲۴ دسامبر، اگر یکشنبه نباشد، فقط تا ساعت ۱۴ باز می‌مانند. در این دو ایالت مغازه‌ها یکشنبه‌ها و روزهای تعطیل رسمی هم، جز چند استثنا، بسته‌اند.

در سال ۲۰۲۶ بیشتر مغازه‌ها و سوپرمارکت‌های این دو ایالت از ساعت ۱۴ پنجشنبه ۲۴ دسامبر تا صبح دوشنبه ۲۸ دسامبر بسته‌اند. خریدهای آخر را باید پیش از بسته‌شدن مغازه‌ها انجام داد. پمپ‌بنزین‌ها و فروشگاه‌های ایستگاه‌های قطار و فرودگاه‌ها قانون جدا دارند و در این روزها هم می‌توانند وسایل لازم سفر، از جمله کمی خوراکی، بفروشند. فروشگاه‌های داخل ایستگاه‌های قطار و فرودگاه‌ها روز ۲۴ دسامبر تا ساعت ۱۷ می‌توانند وسایل لازم سفر را بفروشند. چرا مغازه‌ها در آلمان این‌قدر زود می‌بندند؟ موزائیک پیش‌تر به همین سؤال در مطلب چرا فروشگاه‌ها در آلمان زود می‌بندند پرداخته است.

ادونت: چهار هفتهٔ انتظار

حال‌وهوای کریسمس با «ادونت» (Advent) شروع می‌شود، یعنی چند هفتهٔ پیش از کریسمس که چهار یکشنبه‌اش را جشن می‌گیرند. در سال ۲۰۲۶ یکشنبهٔ اول ادونت روز ۲۹ نوامبر است. در بسیاری از خانه‌ها «تاج گل ادونت» (Adventskranz) هست، حلقه‌ای از شاخه‌های کاج با چهار شمع بزرگ. هر یکشنبهٔ ادونت یک شمع دیگر روشن می‌شود تا یکشنبهٔ چهارم که هر چهار شمع می‌سوزند.

این رسم آن‌قدرها هم قدیمی نیست. یوهان هینریش ویشرن (Johann Hinrich Wichern) در سال ۱۸۳۹ اولین تاج ادونت را ساخت. او در شهر هامبورگ (Hamburg) از کودکان فقیر نگهداری می‌کرد. ویشرن کارشناس دین مسیحی و پیرو شاخهٔ پروتستان این دین بود. پروتستان‌ها یکی از شاخه‌های بزرگ مسیحیت‌اند که در قرن شانزدهم از کلیسای کاتولیک جدا شدند. آن تاج از چوب بود، به بزرگی یک چرخ گاری، و شمع‌های زیادی داشت.

بچه‌ها در این هفته‌ها «تقویم ادونت» (Adventskalender) دارند، تقویمی با ۲۴ در کوچک. از اول تا ۲۴ دسامبر هر روز یکی از درها باز می‌شود و پشتش شکلات یا خوراکی کوچکی است.

نیکلاوس، وایناختس‌مان یا کریست‌کیند؟

روز ۶ دسامبر روز «نیکلاوس» (Nikolaus) است، به یاد نیکلاس قدیس، اسقف شهر میرا (Myra) در ترکیهٔ امروز. قدیس کسی است که کلیسا او را مقدس می‌داند، و اسقف رهبر کلیسای یک شهر یا منطقه است. طبق افسانه‌ها، نیکلاس همهٔ دارایی‌اش را بخشید. عصر ۵ دسامبر بچه‌ها در سراسر آلمان چکمه‌هایشان را تمیز می‌کنند و پشت در می‌گذارند. صبح روز بعد در چکمه‌ها شیرینی، آجیل و میوه پیدا می‌کنند.

هدیه‌های شب کریسمس را در همه‌جای آلمان یک نفر نمی‌آورد. در شمال و شرق بیشتر «وایناختس‌مان» (Weihnachtsmann) هدیه می‌آورد، همان پیرمرد ریش‌سفیدی که ایرانی‌ها بابانوئل می‌نامند. در جنوب و غرب بیشتر «کریست‌کیند» (Christkind)، یعنی کودک مسیح، هدیه می‌آورد. بعضی ریشهٔ کریست‌کیند را به مارتین لوتر (Martin Luther)، رهبر جنبش پروتستان، می‌رسانند، ولی پژوهشگران این را قطعی نمی‌دانند. آنچه مسلم است این است که لوتر با گرامیداشت قدیسان مخالف بود.

درخت کریسمس در آلمان و شب ۲۴ دسامبر

بسیاری از خانواده‌ها در آلمان شب کریسمس درخت کریسمس دارند. آلمانی‌ها به آن «وایناختس‌باوم» (Weihnachtsbaum) می‌گویند. رسم قدیمی این است که درخت را کمی پیش از ۲۴ دسامبر یا صبح همان روز تزئین کنند و تا ۶ ژانویه در خانه نگه دارند.

شب کریسمس بسیاری از مردم به کلیسا می‌روند. مراسم کلیسا را آلمانی‌ها «گوتس‌دینست» (Gottesdienst) می‌نامند. در بسیاری از کلیساها «کریپن‌شپیل» (Krippenspiel) هم اجرا می‌شود، نمایشی که داستان تولد عیسی در آخور را بازی می‌کند.

بعد نوبت «بشرونگ» (Bescherung) است، یعنی باز کردن هدیه‌هایی که زیر درخت چیده شده‌اند. رسم این است که بچه‌ها پیش از گرفتن هدیه آوازی بخوانند یا شعری از حفظ بگویند، و در بسیاری از خانواده‌ها این رسم حتی وقتی بچه‌ها بزرگ شده‌اند مانده است.

شام شب کریسمس در بسیاری از خانه‌ها ساده است: سالاد سیب‌زمینی و سوسیس. یک توضیح رایج برای این رسم این است که مردم در گذشته صبح ۲۴ دسامبر کار می‌کردند، و بعضی هنوز هم می‌کنند، پس شب غذایی لازم بود که زود آماده شود. غذای مفصل مال روز اول و دوم کریسمس است: غاز یا اردک بریان با کلم قرمز و «کنودل» (Knödel)، یعنی گلوله‌های پخته از سیب‌زمینی یا نان.

جشن کریسمس در آلمان: شیرینی، بازار و تبریک

دسامبر ماه شیرینی‌های کریسمس است. در خانه‌ها «پلتسشن» (Plätzchen) می‌پزند، شیرینی‌های خشک کوچکی که به‌خصوص در ماه دسامبر پخته می‌شوند. «اشتولن» (Stollen) نوعی نان شیرین با کشمش، بادام و میوهٔ خشک است. «لب‌کوخن» (Lebkuchen) شیرینی نرم و ادویه‌دار است. لب‌کوخن را در بازارهای کریسمس هم می‌فروشند. این بازارها در فصل کریسمس در فضای باز برپا می‌شوند. تاریخ و ساعت ده بازار معروف را در مطلب بازار کریسمس آلمان ۲۰۲۶ آورده‌ایم.

تبریک معمول این روزها «فروئه وایناختن» (Frohe Weihnachten) است، یعنی کریسمس شاد. مطالب دیگری دربارهٔ زندگی روزمره را در بخش زندگی در آلمان موزائیک می‌شود خواند.