تابعیت آلمان در ۲۰۲۶: شرایط امروز پس از حذف تابعیت سهساله
تابعیت آلمان امروز با پنج سال اقامت قانونی، آلمانیِ کافی در سطح B1، قبولی در آزمون تابعیت و خرج…
آزمون زندگی در آلمان و آزمون تابعیت آلمان هر دو ۳۳ سؤال در ۶۰ دقیقه دارند و سؤالهایشان از یک فهرست رسمی میآید که ادارهٔ مهاجرت آلمان رایگان منتشر کرده است. فرقشان در جای برگزاری، هزینه، نمرهٔ قبولی و کاربردشان است.
آزمون زندگی در آلمان (Leben in Deutschland) یک آزمون چندگزینهای دربارهٔ قانون، سیاست، تاریخ و زندگی اجتماعی در آلمان است. شرکتکننده ۳۳ سؤال را در ۶۰ دقیقه جواب میدهد و برای هر سؤال باید از میان چهار گزینه، تنها جواب درست را علامت بزند. این آزمون در پایانِ «دورهٔ آشنایی با آلمان» (Orientierungskurs) برگزار میشود، که بخش آخرِ «دورهٔ ادغام» (Integrationskurs) است. دورهٔ ادغام همان کلاس زبان و آشنایی با آلمان است که مهاجران زیر نظر «ادارهٔ فدرال مهاجرت و پناهندگی» (BAMF) میگذرانند. کسی که دستکم ۱۵ جواب درست بدهد، قبول میشود، ولی برای تابعیت آلمان دستکم ۱۷ جواب درست لازم است.
سؤالهای آزمون زندگی در آلمان از یک فهرست رسمی میآیند که BAMF رایگان در سایتش گذاشته است. از این فهرست، ۳۱۰ سؤال به هر شرکتکننده مربوط میشود، یعنی ۳۰۰ سؤال عمومی و ۱۰ سؤال دربارهٔ ایالتی که در آن زندگی میکند. فایل پیدیاف کامل ۴۶۰ سؤال دارد، چون سؤالهای هر ۱۶ ایالت را با هم آورده است. «آزمون تابعیت» (Einbürgerungstest) هم از همین فهرست ساخته میشود و همین شکل را دارد. کسی که دنبال «۳۰۰ سؤال آزمون» میگردد، نسخهٔ رسمی و بهروز را در فهرست کامل سؤالها و سایت تمرین آنلاین BAMF (Online-Testcenter) پیدا میکند. نسخهٔ فعلی فهرست به تاریخ ۷ مه ۲۰۲۵ است.
از ۳۳ سؤالِ هر برگه، ۳۰ سؤال از سه بخشِ «زندگی در دموکراسی» (Leben in der Demokratie)، «تاریخ و مسئولیت» (Geschichte und Verantwortung) و «انسان و جامعه» (Mensch und Gesellschaft) میآید. BAMF برای نمونه از سؤالهایی دربارهٔ نظام سیاسی آلمان، تنوع دینها و برابری زن و مرد نام میبرد. در فهرست فعلی چند سؤال هم دربارهٔ زندگی یهودیان در آلمان، اسرائیل و یهودستیزی آمده است. سه سؤال باقیمانده دربارهٔ ایالتی است که «محل سکونت اصلی» (Erstwohnsitz) شرکتکننده در آن ثبت شده، یعنی نشانیای که بهعنوان خانهٔ اصلیاش اعلام کرده است.
در جلسهٔ آزمون هر کس برگهٔ سؤال خودش را میگیرد و به گفتهٔ BAMF همهٔ برگهها به یک اندازه سختاند. برای آزمون تابعیت، آییننامهٔ این آزمون ۱۰۰ برگهٔ مختلف از همین فهرست در نظر گرفته که منتشر نمیشوند. پس حفظ کردن یک برگهٔ نمونه کافی نیست و باید همهٔ ۳۱۰ سؤال را تمرین کرد.
هر دو آزمون از یک فهرست سؤال ساخته میشوند و شکلشان هم یکی است، یعنی ۳۳ سؤال چهارگزینهای در ۶۰ دقیقه. فرقشان در جای برگزاری، نمرهٔ قبولی، هزینه و کاربردشان است. آزمون زندگی در آلمان در روزی جداگانه و بعد از دورهٔ آشنایی با آلمان برگزار میشود. این دوره بعد از کلاس زبانِ دورهٔ ادغام میآید و ۱۰۰ واحد درسی دارد که هر کدام ۴۵ دقیقه است. هزینهٔ بار اولِ آزمونهای پایانی دورهٔ ادغام را BAMF میپردازد.
برای آزمون تابعیت اما هر متقاضی خودش در یک «مرکز آزمون» (Prüfstelle) ثبتنام میکند، ۲۵ یورو میپردازد و برای قبولی دستکم ۱۷ جواب درست لازم دارد. کسی که در آزمون زندگی در آلمان دستکم ۱۷ جواب درست داشته، لازم نیست آزمون تابعیت را هم بدهد، چون همان نتیجه برای تابعیت پذیرفته میشود. کسی که ۱۵ یا ۱۶ جواب درست داشته، آزمون زندگی در آلمان را قبول شده، ولی برای تابعیت باید آشناییاش با آلمان را از راه دیگری نشان بدهد که معمولاً همان آزمون تابعیت است. شرطهای دیگر تابعیت را مقالهٔ تابعیت آلمان در سال ۲۰۲۶ توضیح داده است.
کسی که «اقامت دائم» (Niederlassungserlaubnis) میخواهد، یعنی اجازهٔ اقامتی که تاریخ پایان ندارد، طبق ماده ۹ قانون اقامت باید «آشنایی پایه با نظام حقوقی و اجتماعی و شرایط زندگی در آلمان» داشته باشد. همین ماده میگوید کسی که دورهٔ ادغام را با موفقیت تمام کند، هم این شرط و هم شرط زبان را نشان داده است. دوره وقتی موفق تمام میشود که شرکتکننده سطح B1 زبان آلمانی را نشان بدهد و آزمون زندگی در آلمان را هم قبول شود. کسی که به هر دو برسد، «گواهی دورهٔ ادغام» (Zertifikat Integrationskurs) میگیرد.
B1 همان سطحی است که ادارههای آلمان آن را «دانش کافی زبان آلمانی» میدانند. این سطح معمولاً با آزمون زبانِ خود دوره ثابت میشود. طبق آییننامهٔ دورهٔ ادغام، مدرک یک آزمون زبان استاندارد دیگر هم قبول است، اگر BAMF آن آزمون را به رسمیت بشناسد. شرطش این است که مدرک تا روز ثبتنام در کلاس به مؤسسهٔ برگزارکننده داده شود و در آن روز بیشتر از یک سال از تاریخش نگذشته باشد.
صفحهٔ رسمی شهر برلین دربارهٔ اقامت دائم، گواهی آزمون زندگی در آلمان و گواهی آزمون تابعیت را هم جزو مدرکهای این آشنایی میشمارد و مدرک مدرسه، آموزش حرفهای یا دانشگاه آلمانی را هم در همین فهرست آورده است. کسی که بهخاطر بیماری یا معلولیت نمیتواند به این شرط برسد، طبق قانون از آن معاف است. اینکه «ادارهٔ اتباع خارجی» (Ausländerbehörde) هر شهر دقیقاً چه مدرکی میخواهد، باید از همان اداره پرسید.
برای تابعیت، ماده ۱۰ قانون تابعیت «آشنایی با نظام حقوقی و اجتماعی و شرایط زندگی در آلمان» را شرط کرده و طبق همین ماده این آشنایی معمولاً با قبولی در آزمون تابعیت ثابت میشود. سایت رسمی تابعیت، که «نمایندهٔ دولت آلمان در امور مهاجرت، پناهندگی و ادغام» آن را منتشر میکند، مینویسد این آزمون برای کسانی است که ۱۶ سال یا بیشتر دارند و کسی که مدرک مدرسهٔ آلمانی دارد، از آن معاف است. همین سایت مدرک دانشگاه آلمانی را هم جزو معافیتها آورده، ولی میگوید در این حالت باید از «ادارهٔ تابعیت» (Einbürgerungsbehörde)، یعنی ادارهای که درخواست تابعیت را بررسی میکند، پرسید که آزمون لازم است یا نه.
کسی که بهخاطر بیماری، معلولیت یا سن بالا نمیتواند آزمون بدهد، با گواهی پزشک معاف میشود. «کارگران مهمان» (Gastarbeiter) هم معافاند، یعنی کسانی که تا ۳۰ ژوئن ۱۹۷۴ با قراردادهای جذب کارگر خارجی به آلمان غربی آمدند. همین معافیت شامل «کارگران قراردادی» (Vertragsarbeiter) هم میشود، یعنی کسانی که تا ۱۳ ژوئن ۱۹۹۰ بر پایهٔ قراردادی میان دولت آلمان شرقی و دولت کشورشان برای کار به آلمان شرقی آمدند. همسرِ این کارگران هم اگر کمی بعد از آمدنِ آنها برای زندگی کنارشان به آلمان آمده باشد، آزمون نمیدهد.
یک استثنای دیگر به زبان برمیگردد. کسی که با وجود تلاش جدی و پیوسته نمیتواند به سطح B1 برسد، یا رسیدن به آن برایش برای همیشه خیلی سخت است، میتواند این را به ادارهٔ تابعیت نشان بدهد. اداره در این حالت میتواند بهجای B1 گفتوگوی ساده و روزمره به آلمانی را کافی بداند. اگر اداره این استثنا را بپذیرد، طبق ماده ۱۰ قانون تابعیت آزمون تابعیت هم لازم نیست.
برای آزمون تابعیت، قدم اول پرسیدن از ادارهٔ تابعیت محل زندگی است، چون این اداره مرکزهای آزمون نزدیک را معرفی میکند. فهرست مرکزهای آزمون هر ایالت هم در صفحهٔ تابعیت BAMF آمده است. متقاضی خودش با مرکز آزمون وقت میگیرد و ۲۵ یورو میپردازد. آزمون زندگی در آلمان اما بخشی از دورهٔ ادغام است و برای وقت و جای آن باید از مؤسسهای پرسید که کلاس را برگزار میکند.
روز آزمون باید یک مدرک شناسایی معتبر عکسدار، مثل گذرنامه یا کارت شناسایی، همراه داشت. طبق برگهٔ راهنمای BAMF برای آزمون زندگی در آلمان، تلفن همراه را باید خاموش کرد و آن را با ساعت هوشمند، تبلت و هر وسیلهٔ دیگری که اطلاعات را ذخیره یا منتقل میکند، به مراقب آزمون داد. یادداشت شخصی ممنوع است و جوابها فقط با خودکار آبی یا مشکی علامت زده میشوند. کسی که تقلب کند یا وسیلهٔ ممنوع همراهش پیدا شود، فوراً از آزمون کنار گذاشته میشود و برگهاش تصحیح نمیشود. پیش از تحویل برگه هم باید صفحهٔ آخر را امضا کرد و تاریخ زد.
بعد از آزمون، BAMF گواهی نتیجه را صادر میکند. گواهی قبولی آزمون تابعیت، طبق آییننامهٔ همین آزمون، بعد از اسبابکشی به شهر یا ایالت دیگر هم معتبر میماند. کسی که کمتر از ۱۷ جواب درست داشته باشد، میتواند آزمون تابعیت را دوباره بدهد. نتیجه هم زود نمیرسد، چون BAMF در صفحهای که تاریخ ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ دارد نوشته است فعلاً آزمونهایی را تصحیح میکند که تا ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شدهاند. برای همین بهتر است آزمون را مدتی پیش از درخواست تابعیت داد.
BAMF بهترین راه آمادگی را کار با سایت تمرین آنلاین خودش میداند. آنجا میشود سؤالها را یکییکی جواب داد و بعد از هر سؤال جواب درست را دید. برای هر آزمون یک بخش جدا هست: فهرست سؤالهای آزمون تابعیت و فهرست سؤالهای آزمون زندگی در آلمان. در تمرین نباید ۱۰ سؤالِ ایالتِ محل زندگی را فراموش کرد، چون سه سؤال آزمون از همانها میآید.
یک «برگهٔ نمونه» (Musterfragebogen) هم هست که نشان میدهد برگهٔ واقعی چه شکلی دارد و برای هر دو آزمون جداگانه در سایت تمرین آمده است: برگهٔ نمونهٔ آزمون تابعیت و برگهٔ نمونهٔ آزمون زندگی در آلمان. بعد از جواب دادن به همهٔ سؤالها، صفحه نشان میدهد کدام جوابها درست بوده و برای هر سؤال توضیح کوتاهی میآورد. کسی که نسخهٔ چاپی میخواهد، میتواند فهرست کامل را بهصورت پیدیاف از صفحهٔ فهرست سؤالها در سایت BAMF بگیرد.
بعضی ایالتها برای آزمون تابعیت کلاس آمادگی هم دارند و ادارهٔ تابعیت محل دربارهٔ آن اطلاعات میدهد، ولی طبق قانون تابعیت شرکت در این کلاسها اجباری نیست. سایت رسمی تابعیت نرخ قبولی آزمون تابعیت را ۹۰ درصد نوشته، بیآنکه بگوید این عدد مربوط به چه دورهای است. راهنماهای دیگر موزائیک دربارهٔ کار، مالیات و بیمه در صفحهٔ زندگی در آلمان جمع شدهاند.
ادارهٔ فدرال مهاجرت و پناهندگی (BAMF): تابعیت در آلمان و آزمون تابعیت، آزمون پایانی دورهٔ ادغام و آزمون زندگی در آلمان، سایت تمرین آنلاین، فهرست کامل سؤالها و برگهٔ راهنمای آزمون زندگی در آلمان.
متن قانون: آییننامهٔ آزمون تابعیت، قانون تابعیت، ماده ۱۰، قانون اقامت، ماده ۹، آییننامهٔ دورهٔ ادغام، ماده ۱۰، ماده ۱۲ و ماده ۱۷.
صفحههای رسمی دیگر: سایت تابعیت نمایندهٔ دولت آلمان در امور ادغام، پرسش و پاسخ همین سایت، اقامت دائم در برلین، دورهٔ ادغام در سایت شهر بن و کارگران قراردادی در آلمان شرقی، از سایت نمایندهٔ ایالت برلین در بررسی گذشتهٔ آلمان شرقی.
اولین نظر این مطلب را شما بنویسید.
موزائیک با Google Analytics میبیند کدام روایتها خوانده میشوند. اجازه میدهید برای این کار کوکیهای آماری در مرورگرتان ذخیره شود؟ انتخابتان را هر وقت بخواهید از پایین صفحه عوض کنید. حریم خصوصی